De ontwikkeling van het kind, de peuter, 1 - 2 jaar

De ontwikkeling van een kind gaat stap voor stap, op een geleidelijke manier. Er zijn veel stadia van groei en ontwikkeling. Hoewel ieder kind zich op zijn eigen manier en tempo ontwikkelt zijn er wel fundamentele patronen te zien.

De Peuter ( 1-2 jaar )

In deze leeftijdsfase gaat een kind van kruipen naar lopen, het wordt zich bewust van zichzelf en van de omgeving. De belangstelling naar de wereld om hem heen, naar nieuwe dingen en mensen wordt steeds groter. Tijdens deze fase zal de peuter blijk geven van grotere afhankelijkheid, zal hij ouders gaan uitdagen, herkent zichzelf in de spiegel en gaat gedrag van andere kinderen en volwassenen imiteren. Hij zal namen van dingen en van mensen herkennen en zelf al korte zinnen gaan maken.

Enkele dingen, die hij gaat doen:

• hij lijkt onbeperkte energie te hebben
• hij  toont zich onafhankelijk
• hij ontdekt de wereld om hem heen
• zijn aandacht voor iets is van korte duur, is snel afgeleid
• hij wil alles voelen, aanraken en in de mond doen
• hij speelt alleen
• hij heeft wel eetlust, maar eet nog niet zoveel tegelijk
• hij eet met de handen, maar kan al leren om met de lepel of vork te eten
• hij gaat 1 tot 3 keer per dag even slapen

Ook uiterlijk verandert er wat: zijn armen en benen worden wat langer, het babyvet verdwijnt gedeeltelijk en zijn hoofd groeit niet meer zo hard. 

Sociaal-emotionele ontwikkeling

Een peuter denkt egocentrisch, dat wil zeggen, dat hij denkt, dat hij het middelpunt van het hele wereldgebeuren is. Hij kan niet anders, want hij weet niet beter. Hij kan zich ook nog niet inleven in een ander. Naast het vele lopen, klimmen en klauteren begint een peuter met actie-spelletjes. Ze gaan doen wat ze zien van volwassenen: een pop voeren, een telefoon tegen hun oor houden en een telefoongesprek voeren.
Een peuter speelt alleen al vindt hij het erg leuk om in gezelschap te spelen van andere peuters. Hij is nog niet in staat om speelgoed te delen met een ander en dat maakt het met elkaar spelen wat lastig: je ziet knijpen en grijpen en afpakken van het speelgoed, dat ze willen hebben. Het is vaak een geloop over en op speelgoed en ook over benen en handjes van de ander. Daarom is op deze leeftijd nauwlettend toezicht van volwassenen belangrijk.
Zodra een peuter kan lopen verandert de wereld: hij heeft nu de mogelijkheden om de wereld te ontdekken. Dit is voor hem zowel beangstigend als spannend en opwindend. Het gevolg hiervan is dat de peuter aan de ene kant heel onafhankelijk lijkt, maar aan de andere kant zo vaak de nabijheid van de ouder wil ervaren en dus steeds even op schoot wil zitten. Doordat hij steeds met de dingen om hem heen experimenteert, bv op de bank klimmen en zich er weer af laten vallen, krijgt hij de bevestiging: Ik kan dat! Zo ontwikkelt zijn gevoel van eigenwaarde. Tegelijkertijd komt het besef, dat hij ook alleen gelaten kan worden. Hij voelt zich veilig als de ouder zichtbaar is en kan het op een schreeuwen zetten als de ouder uit beeld is. Dit is in dit peuterjaar een normale gang van zaken. Omdat de ouder er steeds weer is en laat zien, dat hij niet echt weg gaat, zal dit vanzelf overgaan.

Kenmerken van de peuter

Enkele typische kenmerken van een peuter:

• Hij wordt zich bewust van zichzelf
• Noemt zichzelf bij de naam of zegt: mij
• Hij herkent bekende mensen , angst voor vreemden
• Hij ontwikkelt een gevoel van vertrouwen in de wereld om hem heen
• Hij gaat gedrag van anderen imiteren
• Hij raakt alles aan
• Hij zal de consequenties van zijn gedrag niet begrijpen
• Hij wil niet graag alleen zijn, zonder ouder

Enkele tips om de ontwikkeling te stimuleren

Praten en lezen

Het is belangrijk om veel te praten met je kind, hij hoort dan de vertrouwde stem en hij leert, dat alles door taal duidelijk gemaakt wordt. Al is het wel belangrijk om in deze fase ook te laten zien, waar je het over hebt. Benoem wat je gaat doen, de lichaamdelen van een kind en andere spelletjes. Behandel hem positief en moedig hem aan de dingen nog eens te proberen, als het eens tegenvalt.
Met voorlezen kun je niet vroeg genoeg beginnen. Plaatjes kijken en benoemen is ook goed voor de taalontwikkeling. Omdat op deze leeftijd het kind alles zelf wil gaan doen, kun je boekjes kopen, die voor een peuter geschikt zijn om zelf vast te houden en de bladzijden om te slaan.

Herhalen

Als je een peuter observeert, dan zie je, dat hij gedijt op herhaling. Soms doet hij de dingen wel 10 keer achter elkaar. Hij leert hiervan, maar het geeft hem ook een gevoel van: ik kan wat. Een bak met duplo wordt dan omgegooid om hem vervolgens weer te vullen. Zo kun je ingaan op deze behoefte van herhaling en hem duplo of blokjes in een doosje aanbieden. Ook het maken van een toren van blokken en hem vervolgens omgooien, geeft enorm veel voldoening en plezier. Hij leert zelfs nog meer, waar hij zelf nog geen weet van heeft: als je een toren bouwt leer je, dat evenwicht belangrijk is. Gooi je de toren om, dan leer je iets over oorzaak en gevolg.

Tekenen

Potlood en papier is ook iets wat veel plezier en leuke ervaringen geeft. De peuter heeft snel een leuk resultaat en dat moedigt weer aan om nog meer te tekenen.

Conclusie

Ik vond deze leeftijd bij mijn kinderen zowel de leukste als de zwaarste periode. Ze zijn zo leuk als ze van alles ontdekken. Aan de ene kant al zo zelfstandig en aan de andere kant hebben ze je nog zo nodig.